Mobil Uygulama

Mobil uygulama nedir, siteden farkı ne?

Mobil uygulama, telefona kurulan ve cihazın donanımına erişebilen bir yazılımdır. Mobil uyumlu siteden ayrıldığı yer ekranın küçüklüğü değil, eriştiği yetenekler: kamera, konum, bildirim, biyometri ve çevrimdışı depolama.

Terimler karışabiliyor, kısaca ayıralım. Native uygulama, platformun kendi diliyle yazılır: iOS için Swift, Android için Kotlin. Cross-platform uygulama tek kod tabanından iki platforma çıkar; React Native bu yaklaşımın en yaygın aracıdır. PWA ise aslında bir web sitesidir; ana ekrana eklenir ama mağazada yer almaz ve cihaz yeteneklerinde sınırlı kalır.

Bir de sık karşılaşılan yanlış var: web sitesini bir çerçeveye koyup mağazaya göndermek. Apple bunu inceleme aşamasında reddediyor, çünkü kullanıcıya tarayıcıda zaten yapabildiği bir şeyi indirtmiş oluyorsunuz. Uygulamanın uygulama olmasını sağlayan şey, telefonda anlam kazanan bir işi kolaylaştırmasıdır.

Üç soruluk ihtiyaç testi

Uygulama yaptırmadan önce üç soruyu dürüstçe cevaplayın. Üçüne birden "evet" diyemiyorsanız bütçeyi başka yere koymak daha iyi sonuç verir.

1. Sıklık: Kullanıcınız bu işi ne kadar sık yapıyor? Ayda bir açılacak bir uygulama telefonda kalmaz; haftada üç kez açılan bir araç kalır.
2. Donanım: Kamera, konum, çevrimdışı çalışma ya da anlık bildirim işin merkezinde mi? Değilse mobil uyumlu bir site aynı işi görebilir.
3. İlişki: Kullanıcıyla süreklilik taşıyan bir ilişkiniz var mı? Bayi, üye, hasta, öğrenci, saha personeli gibi tanımlı bir kitle uygulamayı taşır; rastgele ziyaretçi taşımaz.

Sıklık ve ilişki güçlü ama donanım ihtiyacı yoksa arada bir yol da var: web yazılımını mobil ekrana uygun kurup uygulamayı sonraya bırakmak. Kullanım verisi biriktikçe uygulamanın hangi ekranlarla başlaması gerektiğini de tahmin etmek yerine ölçerek bilirsiniz.

Platform kararını pratikte ne belirler?

Yukarıdaki seçici üç yaklaşımın artı ve eksilerini gösteriyor. Gerçek projelerde kararı çoğu zaman teknik üstünlük değil, üç pratik konu belirler.

Üç yıllık bakım. Native seçerseniz her değişikliği iki kez yaparsınız ve iki ayrı işletim sistemi güncellemesini ayrı ayrı takip edersiniz. İlk teklifte fark küçük görünür; fark üçüncü yılda büyür.

Ekibin devamlılığı. Sistemi kimin sürdüreceği teknoloji seçiminden önemlidir. Yaygın bir araçla yazılmış bir uygulamayı devralacak geliştirici bulmak kolaydır; niş bir çerçeveyle yazılmış olanı devralacak kişiyi aramak zaman alır.

İlk sürümün kapsamı. Uygulamanın ilk sürümü genelde fikrin sınandığı sürümdür. Cross-platform, aynı bütçeyle iki mağazada birden sınama imkânı verdiği için başlangıçta öne çıkar. Kullanım verisi belirli bir platformda ağır basarsa, ileride o tarafı native'e taşımak da bir seçenektir.

Teklifte görünmeyen maliyet kalemleri

Sayfada tek seferlik ve tekrarlayan kalemleri ayırdık. Teklifleri karşılaştırırken asıl dikkat etmeniz gerekenler ise genelde hiç yazılmayanlar.

• Test cihazları. Uygulama yalnız geliştiricinin telefonunda değil, farklı ekran boyutlarında ve eski işletim sistemi sürümlerinde denenmeli. Hangi cihazlarda test edileceği tekliflerde nadiren yazar.
• Mağaza görselleri. Her mağaza için ayrı boyutlarda ekran görüntüsü, ikon ve tanıtım metni gerekir. Çok dilli yayın yapacaksanız bu iş dil sayısıyla çarpılır.
• Sunucu tarafı. Uygulama veriyi bir yerden alır. Zaten bir web yazılımınız varsa oradan beslenir; yoksa servis katmanı ayrı bir projedir.
• Mağaza komisyonu. Uygulama içinden dijital içerik ya da abonelik satıyorsanız mağazalar bu satıştan komisyon alır. Fiziksel ürün ve gerçek dünyada verilen hizmet satışında bu komisyon uygulanmaz; iş modeliniz hangi tarafa düşüyorsa fiyatlamanızı ona göre kurun.
• Revizyon sınırı. Tasarım aşamasında kaç tur revizyon kapsamda? Sınır yazılmadığında bu kalem sessizce büyür.

Mağaza kuralları ve sık ret sebepleri

Mağazalar uygulamanızı yalnız çalışıp çalışmadığına göre değerlendirmiyor; kullanıcı verisiyle ne yaptığınıza da bakıyorlar. Reddedilen başvuruların büyük kısmı koddan değil, eksik beyandan dönüyor.

En çok atlanan madde hesap silme. Apple'ın 5.1.1 numaralı kuralına göre kullanıcıya hesap açtıran her uygulama, hesabın silinmesini de uygulama içinden başlatabilmek zorunda; bu şart 30 Haziran 2022'den beri yürürlükte. "Bizi arayın, silelim" çözümü yalnız sıkı düzenlemeye tabi sektörlerde kabul ediliyor.

İkinci sırada gizlilik beyanları var. Her iki mağaza da hangi veriyi topladığınızı, ne için kullandığınızı ve kimlerle paylaştığınızı formda bildirmenizi istiyor. Formdaki beyanla uygulamanın davranışı uyuşmuyorsa başvuru geri dönüyor. İzinler de aynı mantıkla değerlendiriliyor: konum ya da kamera izni istiyorsanız, kullanıcıya bunu neden istediğinizi açıklayan bir metin göstermeniz gerekiyor.

Bir de basit ama sık yapılan hata: inceleyene çalışan bir test hesabı vermemek. Girişin arkasındaki ekranları göremeyen inceleme ekibi uygulamayı eksik sayıp reddediyor. Biz bu hesabı mağaza gönderimiyle birlikte hazırlıyoruz.

İndirilme değil, kullanılma

Uygulama projelerinde başarı ölçüsü indirme sayısı sanılır. Oysa indirip bir kez açıp bırakan kullanıcı, hiç indirmemiş kullanıcıyla aynı işi görür. Ölçmeniz gereken şey, ilk haftadan sonra geri dönen kullanıcı oranıdır.

İlk açılış bu yüzden kritik bir ekrandır. Kullanıcıyı uzun bir kayıt formuyla karşılamak yerine, önce ne işe yaradığını göstermek geri dönüşü artırır. Kayıt, kullanıcının bir değer gördüğü ana kadar ertelenebiliyorsa ertelenmelidir.

Bildirim izni de aynı mantıkla ele alınır. Uygulama daha ne yaptığını göstermeden izin istediğinde çoğu kullanıcı reddeder ve bu karar kalıcıdır; sonradan izin istemek için kullanıcıyı telefon ayarlarına yönlendirmek gerekir. İzni, kullanıcının bildirimden fayda göreceği ilk anda istemek daha yüksek kabul oranı verir.

Gönderdiğiniz bildirimin içeriği de ayrı bir konu. Herkese aynı anda giden kampanya mesajı kısa sürede sessize alınır. Kişiye ait bir olayı bildiren mesaj ise açılır: siparişin kargoya verilmesi, randevunun yaklaşması, bir onayın beklenmesi.

Uygulama her yıl yenilenen bir sistemdir

Web sitesi kendi haline bırakıldığında yıllarca çalışmayı sürdürür. Mobil uygulama sürdürmez. Apple ve Google her yıl yeni bir ana sürüm çıkarır, Google ayrıca uygulamaların hedeflediği API seviyesini düzenli olarak yükseltir. Güncellenmeyen uygulama bir noktadan sonra yeni sürüm yayınlayamaz hâle gelir.

Yıllık bakımın kapsamı kabaca dört başlıktır: işletim sistemi uyumu, kullanılan kütüphanelerin güncellenmesi, sertifika ve anahtarların yenilenmesi, bir de çökme kayıtlarının izlenmesi. Sertifika maddesi özellikle atlanır; süresi dolan bir imza sertifikası fark edilmezse yeni sürüm gönderemezsiniz.

Kriter Bilişim olarak uygulamayı geliştiren ekiple bakımı yürüten ekip aynı. Uygulamanın beslendiği web yazılımı ve dışa bakan web sitesi de bizdeyse tek muhatapla ilerlersiniz. Fikrinizi konuşmak için bize yazın.